راهنمای عملی استانداردسازی فرآیندها در کلینیک روانشناسی
استانداردسازی فرآیندهای کلینیک روانشناسی یکی از راههای مؤثر برای کاهش کارهای تکراری، خطاهای انسانی و اتلاف زمان، در مدیریت کلینیک است. بسیاری از فرآیندها از جمله پاسخگویی، رزرو نوبت، ثبت پرونده، پرداخت، ارجاع و پیگیری درمانجویان، هر روز و آن هم به دفعات، تکرار میشوند. اگر این فرآیندها ساختار مشخصی نداشتهباشند و اجرای آنها بیش از حد به افراد وابسته باشد، احتمال بروز خطا افزایش مییابد.. در این مقاله از دکترلینک، ابتدا فرآیندهای تکراری کلینیک را شناسایی میکنیم و سپس توضیح میدهیم چگونه میتوان آنها را استاندارد، بهینه و در بخشهای قابلاجرا، خودکار کرد.
استانداردسازی فرآیندهای کلینیک روانشناسی چیست؟
استانداردسازی فرآیندهای کلینیک روانشناسی به معنای تعریف یک روش مشخص برای انجام فعالیتهای تکراری است؛ به گونهای که مراحل اجرا، مسئولیت افراد و نحوه بررسی نتیجه هر فعالیت از قبل مشخص باشد. این کار با شناسایی فرآیندهای تکراری، ثبت مراحل انجام کار، تعیین مسئول، ایجاد چکلیست یا دستورالعمل و در صورت امکان، خودکارسازی آن انجام میشود. نتیجه این استانداردسازی، کاهش خطا، صرفهجویی در زمان و بهبود کیفیت خدمات روانشناسی است.
بنابراین هدف از استانداردسازی این است که کارهای اجرایی و تکراری از حالت سلیقهای و وابسته به افراد خارج شوند و به یک رویه مشخص تبدیل گردند.
چه فرآیندهای تکراری در کلینیکهای روانشناسی وجود دارد؟
در یک کلینیک روانشناسی، فرآیندهایی وجود دارند که در طول روز یا هفته، بارها با الگوی مشابه انجام میشوند. پاسخگویی به تماسهای ورودی، ثبت اطلاعات مراجع، رزرو و تغییر نوبت، یادآوری جلسات، دریافت وجه یا پیگیریها از جمله این فعالیتها هستند.
تکرار این فعالیتها به خودیخود مشکلساز نیست؛ مسئله زمانی ایجاد میشود که برای انجام این فعالیتها روش مشخصی وجود نداشته باشد. برای مثال، اگر پرسنل پذیرش، دستوالعمل یا اسکریپت مشخصی برای پاسخگویی تلفنی نداشتهباشند، ممکن است هر یک اطلاعات متفاوتی به مراجع ارائه دهند یا مراحل پذیرش را به شیوه خود انجام دهند.
در چنین شرایطی، کیفیت اجرای یک فعالیت به فردی که مسئول انجام آن است وابسته میشود و با تغییر نیروی انسانی یا افزایش حجم مراجعان، احتمال بروز خطا و بینظمی افزایش مییابد.
چرا فرآیندهای تکرای کلینیک باید استاندارد شوند؟
وقتی یک فعالیت به دفعات تکرار میشود، حتی تفاوتهای کوچک در نحوه انجام آن میتواند در بلندمدت به اتلاف زمان، دوباره کاری و خطا منجر شود. برای مثال، ثبت ناقص اطلاعات مراجع یا فراموش شدن یادآوری یک نوبت، علاوه بر ایجاد کار اضافی برای کارکنان، میتواند تجربه مراجع از خدمات کلینیک را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
استانداردسازی کمک میکند برای هر فعالیت، مراحل مشخص و مسئولیتهای روشنی تعریف شود. در نتیجه، پرسنل میدانند چه اقدامی را در چه زمانی و با چه روشی انجام دهند و مدیر کلینیک نیز میتواند فرآیندها را بهتر بررسی و کنترل کند.
از طرف دیگر، استانداردسازی، زمینه را برای بهینهسازی فرآیندهای کلینیک روانشناسی فراهم میکند. وقتی مراحل یک فعالیت مشخص باشند، میتوان بخشهای غیرضروری را حذف کرد، عملکرد آن را اندازه گرفت و در صورت امکان، اجرای بخشهایی از آن را به سیستم سپرد.
|
نتیجه استانداردسازی |
توضیح |
|
کاهش خطا |
اطلاعات ناقص، فراموشی پیگیریها و خطاهای انسانی کمتر میشود. |
|
صرفهجوئی در زمان |
کارکنان مجبور نیستند هر مرتبه درباره نحوه انجام کار تصمیم بگیرند. |
|
یکپارچگی تجربه مراجع |
مراجع در هر مرتبه، فرآیند مشخصی را تجربه میکند. |
|
کنترل بهتر عملکرد |
مدیر کلینیک، عملکرد فرآینده را با شاخصهای مشخصی بررسی میکند. |
|
امکان خودکارسازی |
وقتی یک فرآیند دقیقا تعریف شده باشد، میتوان بخشهایی از آن را به سیستم سپرد. |
چگونه فرآیندهای تکراری کلینیک روانشناسی را شناسایی کنیم؟
برای شروع شناسایی فرآیندهای تکراری، لازم نیست تمام فعالیتهای کلینیک را بررسی کنید. کافی است ابتدا کارهایی را پیدا کنید که به صورت روزانه یا هفتگی انجام میشوند، مراحل مشابهی دارند و معمولا زمان کارکنان را به خود اختصاص میدهند.
برای شروع فعالیتهای مختلف کلینیک را در بخشهای پذیرش، جلسات و امور بالینی، مالی، منابع انسانی و مدیریت اداری بررسی کنید. سپس برای هر فعالیت به این سوالات پاسخ دهید:
آیا این کار به طور مرتب تکرار میشود؟
مانند تماس یادآوری نوبت که باید هر روز با مراجعین گرفته شود..
آیا زمان قابل توجهی از کارکنان میگیرد؟
برای مثال، تماس یادآوری نوبت با مراجعین، هر روز زمان زیادی از پرسنل را به خود اختصاص میدهد.
آیا انجام این کار به فرد خاصی وابسته است؟
ممکن است تماس یادآوری به فرد خاصی در کلینیک سپرده شده باشد.
آیا احتمال خطا یا فراموشی در انجام کار وجود دارد؟
ممکن است پرسنل فراموش کنند با همه مراجعین جهت یادآوری نوبت تماس بگیرند.
آیا میتوان نتیجه آن را اندازهگیری کرد؟
برای مثال هر روز چه تعداد تماس جهت یادآوری نوبت با مراجعین گرفته میشود؟چه تعداد از این تماسها پاسخ داده میشود؟ و این اقدام به چه میزان در کاهش کنسلی جلسات تاثیر دارد؟
آیا بخشی از آن را می توان با سیستم انجام داد؟
برای مثال میتوان ارسال پیامک یادآوری را به سیستم سپرد، در این صورت نیاز نیست پرسنل هر روز جهت یادآوری نوبت با مراجعین تماس بگیرند.
هرچه پاسخ تعداد بیشتری از این پرسشها"بله" باشد، آن فعالیت گزینه مناسبتری برای بهینهسازی فرآیندهای کلینیک روانشناسی است.
از کدام فرآیندها شروع کنیم؟
قرار نیست همه فرآیندهای کلینیک را به طور همزمان تغییر دهید. بهتر است ابتدا سراغ فعالیتهایی بروید که تکرار بیشتری دارند، زمان قابلتوجهی از پرسنل را میگیرند یا خطا در آنها مستقیما بر تجربه مراجع و عملکرد کلینیک اثر میگذارد.
برای مثال، اگر بخش زیادی از تماسهای روزانه پذیرش مربوط به رزرو یا جابجایی نوبتها میباشد، این فرآیند میتواند نقطه شروع مناسبی باشد. اگر هم ثبت اطلاعات مراجعین به شکلهای مختلفی انجام میشود و پروندهها اغلب ناقص هستند، بهتر است استانداردسازی را از تشکیل پرونده مراجعین شروع کنید.
پس از شناسایی این فعالیتها، میتوانید آنها را در چند گروه اصلی دستهبندی کنید و برای هر کدام روش مشخصی برای اجرا، پیگیری و ارزیابی در نظر بگیرید.
فرآیندهای تکراری کلینیک روانشناسی کدامند؟
فرآیندهای تکراری یک کلینیک روانشناسی را میتوان در 5 گروه اصلی دستهبندی کرد:
1- فرآیندهای پذیرش و ورود مراجع
2- فرآیندهای بالینی
3- فرآیندهای مالی کلینیک
4- فرآیندهای مرتبط با درمانگران و منابع انسانی
5- فرآیندهای اداری، اطلاعاتی و پشتیبانی
استانداردسازی فرآیندهای پذیرش و ورود مراجع
1- پاسخگویی به تماسها و پیامهای ورودی
یکی از نقاط اشتراک تمام کلینیکهای روانشناسی، حضور منشی و کادر پذیرش است. نیروهای این بخش از کلینیک نقشی بسیار اساسی در روند جذب مراجع ایفا میکنند، اما متاسفانه خیلی اوقات مدیران کلینیک از آموزش دادن به آنها سر باز میزنند. در نتیجه هر منشی پاسخی متفاوت و غیرتخصصی به درمانجو ارائه میکند.
استانداردسازی در این قسمت با نوشتن یک اسکریپت مشخص برای پاسخگویی انجام میشود. این اسکریپت سه سناریو را پوشش میدهد: کسی که در مورد دریافت اطلاعات اولیه تماس گرفته، مراجعی که هنوز برای رزرو وقت مردد است، و کسی که مستقیما در مورد هزینهها سوال میکند.
در کنار اسکریپت، ثبت اطلاعات تماسهای ورودی نیز اهمیت دارد؛ حتی تماسهایی که به رزرو منجر نشدهاند. فایل «فرم ثبت تماس ورودی» و « نرخ تبدیل تماس به نوبت» را به عنوان خروجی و شاخص این فرآیند پیشنهاد میکنیم.
2- ثبتنام و تشکیل پرونده مراجع
هر مراجع لازم است فرمها را به صورت کامل تکمیل کند تا پرونده ناقص نماند. پرونده ناقص به فرایند گزارشگیری لطمه میزند.
برای استاندارد کردن این مرحله درمانجو باید مجموعه از دادهها را شامل هویت، راه ارتباطی، تماس اضطراری، منبع آشنایی و رضایت حتما تکمیل کند. همچنین اجرای این فرایند نباید به عهده شخص خاصی گذاشته شود بلکه باید توسط سیستم سنجش شود. در واقع باید سیستم برای فیلدهای اجباری و فرمتها اعتبار سنجی بشود تا اساسا پروندههای ناقص ثبت نشوند. شاخص کنترلی این بخش درصد پروندههایی است که در ماه به صورت کامل تکمیل شدند.
3- تریاژ اولیه و تخصص درمانگر به مراجع
خیلی از کلینیکها در این بخش مبنای درستی برای تصمیمگیری ندارند و صرفا براساس زمان خالی درمانگران تصمیم میگیرند.
استانداردسازی در این بخش براساس یک جدول انجام میشود. جدولی که در یک محور، دستههای مسئله (اضطراب، زوج، کودک، اعتیاد، وسواس، پرخطر) و در محور دیگر، تخصص/رویکرد/رده سنی هر درمانگر را قرار میدهد و در تلاقی، اولویت اول و دوم را مشخص میکند. اگر هم یک کیس در چارچوب این جدول نگنجید، به مسئول فنی کلینیک ارجاع داده میشود تا به صورت تخصصی پیگیری شود.
4- رزرو، جابهجایی، لغو و یادآوری نوبت
این چهار مورد به صورت تکرارشونده هر روز در کلینیک تکرار میشوند و حجم زیادی از تماسهای اداری را تشکیل میدهند.
استاندارد کردن این مسئله مستلزم انجام این دو کار است: اول از همه باید یک قاعده مکتوب و از پیش تعیین شده برای (بازه مجاز لغو، تعداد مجاز جابهجایی، تکلیف نوبت لغوشده) طراحی شود. و در وهله دوم یادآوری با پیامک در دو زمان 24 ساعت قبل و 2 ساعت قبل با متن یکسان و از پیش نوشته شده انجام شود. حالا نکته مهمتر این جاست که این قاعده باید در قرارداد درمانی مطرح شده و همچنین در جلسه اول شروع درمان به مراجع گفته شود.
5-پذیرش حضوری
احساسی که مراجع در لحظه اول ورودش به کلینیک تجربه میکند، اهمیت خیلی زیادی در قضاوت او خواهد داشت.
این فرایند را میتوانیم با یک چک لیست سه مرحلهای استاندارد کنیم: 1- تایید حضور در سیستم 2- تسویه یا ثبت بدهی 3- اطلاع دادن تخمین زمان انتظار. این که یک رویه مشخص و ثابت برای فرایند حضور مراجع در کلینیک تعریف کینم، به پرسنل هم کمک میکند تا با آمادگی بیشتری شرایط را کنترل کنند. البته ممکن است شرایط استثنا هم پیش بیاید مثلا مراجعی که بدون نوبت مراجعه کرده و یا مراجعی که بیشتر از 15 دقیقه تاخیر داشته.
استانداردسازی فرآیندهای بالینی و جلسات
6- اخذ رضایت آگاهانه و انعقاد قرارداد درمانی
استاندارد کردن این فرایند یعنی یک متن مشخص تعیین شده داشته باشیم که محدوده محرمانگی و جزییات قانونی، تعرفه، سیاست لغو، شرایط ارتباط بین جلسهای و رویه پایان درمان را در بر بگیرد و مراجع قبل از آغاز فرایند درمان آن را امضا کند. برای بخش کودک و نوجوان و همچنین زوج درمانی نسخههای جداگانهای باید طراحی شوند.
7- ارزیابی اولیه و اخذ شرح حال
برای این که یک شرح حال درست و کامل از مراجع بگیریم باید برای این منظور یک قالب ساختاریافته و استاندارد تهیه کنیم. این قالب باید شامل مواردی مانند مشکل اصلی، سیر مشکل، سابقه درمان و دارو، وضعیت خانوادگی/شغلی، ارزیابی خطر، اهداف مراجع) بشود. فرایند ارزیابی و مدت زمان آن نیز تا حد زیادی به ترجیحات و رویکرد خود درمانگر وابسته است.
8- اجرا، نمرهگذاری و تفسیر آزمونهای روانشناختی
یکی از کارهایی که وقت زیادی از درمانگر میگیرد تفسیر آزمونهای روانشناختی است.
استانداردسازی این بخش در دو لایه اتفاق میافتد:
1-لایه سطحی: یک سری آزمون استاندارد برای هر طیف انتخاب کنیم و در شرایطی یکسان آن را به اجرا دربیاوریم.
2-سطح عمیقتر: کل فرایند نمرهگذاری و تولید نمودار را به سیستم بسپاریم تا هم در زمان صرفهجویی کرده باشیم و هم احتمال خطا را کاهش دهیم.
اگر با این مسیر پیش برویم در نهایت یک گزارش تفسیر کامل و منسجم خواهیم داشت که هم برای خود مراجع و هم برای ارجاع بیرونی مناسب خواهد بود و در دو نسخه با سطح جزییات متفاوت ارائه میشود.
9- ثبت یادداشت جلسات
ثبت یادداشتهای جلسه یکی از پرماجراترین فرایندهای بالینیست که اتفاقا کمترین ساختار را هم دارد. میتوان از طریق پذیرش یک الگوی ثابت مانند SOAP یا DAP و تعیین یک مهلت مکتوب (مثلاً حداکثر ۲۴ ساعت پس از جلسه) آن را استاندارد کرد. برای این که از مقاومت احتمالی روان درمانگران پیشگیری کنیم باید این الگو را کوتاه و در قالب فیلدهای آماده در سیستم ارائه کنیم. شاخص پیگیری را هم در این بخش «درصد جلسات با یادداشت ثبتشده در مهلت مقرر» در نظر خواهیم گرفت.
10- تدوین و بازنگری طرح درمان
اگر یک طرح درمان مکتوب نداشته باشییم، هم درمانگر و هم مراجع دچار سردرگمی خواهند شد. همچنیین کلینیک نیز نمیتواند مسیر پیشرفت مراجع را بسنجد. در پی این موضوع مراجعین ریزش خواهند داشت. برای اصلاح این فرایند باید یک قالب طرح درمان (اهداف قابل سنجش، تعداد جلسات تخمینی، ابزار سنجش پیشرفت) در نظر بگیریم و همچنین آن را هرازگاهی بازبینی کنیم؛ مثلا پایان هر شش جلسه.
11- ارجاع (درونسازمانی، روانپزشکی، بیرونی)
گاهی بنا به دلایل مختلف مراجع را به همکار دیگری ارجاع داده میشود. اگر این ارجاع شفاهی و بدون پیگیری انجام شود، هم مراجع را سردرگم میکند و هم درآمد ناشی از ارجاع درونکلینیکی را از بین میبرد.
استاندارد کردن این فرایند با طراحی یک فرم ارجاع واحد انجام میشود که شامل دلیل ارجاع و خلاصه وضعیت است. همچنین بعد از هفت روز این فرایندپیگیری میشود تا ببینیم ارجاع انجام شده یا نه.
12- مدیریت موقعیتهای بحرانی و پرخطر
یکی از وقایع رایج در کلینیک روانشناسی موقعیتهای بحرانی است که باید آمادگی روبهرویی با آن از پیش وجود داشته باشد. به عنوان مثال مراجعی که خودکشیگراست و یا کسی که موضوعی مربوط به کودک آزاری و همسرآزاری را گزارش میکند. کلینیک باید پروتکل استانداردی درباره شمارههای اضطراری، تکلیف قانونی گزارشدهی و متن مستندسازی اقدامات داشتهباشد.
13- ختم درمان و ترخیص
مهم است که پایان درمان یک فرایند و ترمینیشن مشخصی داشته باشد. خیلی اوقات مفهوم پایان درمان نادیده گرفته میشود و مراجعین یا حتی درمانگرها درمان را رها میکنند.
استانداردسازی این مسیر با تعریف کردن وضعیت پرونده درمانجو انجام میشود. به عنوان مثال مراجعی که بیشتر از 60 روز مراجعه نکرده، پروندهاش برای بررسی بیشتر به درمانگر گزارش میشود. اما اگر پایان درمان در یک فرایند چند جلسهای انجام شد و مراجع و درمانگر فرصت خداحافظی را داشتند، میتوانند در مورد اهدافی که در فرایند درمان محقق شد، توصیههایی که میتواند از بازگشت جلوگیری کند، و شرایط مراجعه مجدد صحبت کنند.
استانداردسازی فرآیندهای مالی
14- دریافت وجه و صدور رسید
یکی از چالشهای بزرگ کلینیکهای روانشناسی در بخش مالی، تنوع شیوههای دریافت هزینهها مانند پراخت نقدی، کارت به کارت، آنلاین و... میباشد. استانداردسازی این بخش یعنی تعیین مسیرهایی مجاز و محدود برای پرداخت. یعنی بهتر است که هر پرداختی در همان روز انجام شده ودر سیستم کلینیک ثبت شود.
15- تسویه سهم درمانگران
این موضوع میتواند چالش و سوءتفاهمهای زیادی را مابین درمانگر و کلینیک به وجود بیاورد. بهترین راه برای استاندارد کردن این موضوع مکتوب کردن (درصد سهم، تکلیف تخفیفها، جلسات کنسلشده، جلسات بدهیدار)، تعیین یک تاریخ ثابت تسویه در ماه، و تولید خودکار صورتحساب شفاف قابل مشاهده برای هر درمانگر است. بهتر است که خود درمانگر شاهد گزارش باشد.
16- مدیریت بدهی و تخفیف
تخفیفهای موردی، ساختار درآمدی کلینیک را بینظم میکنند. راه استاندارد کردن این فرآیند، تعیین سطوح مجاز تخفیف است؛ مثلاً پذیرش تا ۱۰٪ اختیار تخفیف داشته باشد و تخفیف بیشتر نیازمند تأیید مدیر باشد. همچنین دلیل هر تخفیف باید ثبت شود. برای بدهی نیز باید یک روند مشخص پیگیری وجود داشته باشد: یادآوری خودکار، تماس شخصی و در نهایت، محدود کردن امکان رزرو نوبت جدید.
17- سیاست عدم حضور (No-show) و لغو دیرهنگام
هزینه واقعی این مسئله برای کلینیک بیشتر از چیزی است که معمولاً تصور میشود و وقتی برای آن یک قاعده مشخص وجود نداشته باشد، این مسیر را فرسایشی میکند.
استانداردسازی یعنی تدوین یک سیاست کوتاه، شفاف و یکسان برای همه؛ شامل زمان مجاز لغو بدون هزینه، میزان جریمه و تعداد دفعات بخشش. این سیاست باید در قرارداد درمانی درج و در سیستم ثبت و اجرا شود. دریافت پیشپرداخت برای جلسه اول نیز میتواند به کاهش عدم حضور کمک کند.
استانداردسازی فرآیندهای مرتبط با درمانگران و منابع انسانی
18- جذب و آن بوردینگ درمانگر جدید
با ورود هر همکار جدید، مدیر کلینیک ناچار است همان توضیحات را دوباره از ابتدا مجددا ارائه کند. این کار هم خستهکننده است و هم احتمال جا انداختن بعضی نکات را ایجاد میکند.
استانداردسازی با ایجاد یک بسته آنبوردینگ انجام میشود: چکلیست مدارک و مجوزها، قرارداد همکاری، دسترسیهای سیستمی، فرآیندهای ضروری و تکرارشونده، و یک برنامه ۳۰روزه با نقاط بازخورد مشخص. فایده مهم این کار، تبدیل آموزش شفاهی به یک منبع آموزشی است که تا چند بار امکان استفاده دارد.
19- تنظیم تقویم، شیفت و ظرفیت درمانگران
هماهنگی تقویم از طریق پیامک و پیامهای شخصی، احتمال خطا و رزرو همزمان یک نوبت را زیاد میکند. راه استاندارد کردن این فرآیند، انتقال تقویم به یک منبع واحد و رسمی در سیستم و تعیین قاعده مشخص برای اعلام ظرفیت و مرخصی است؛ مثلاً هر تغییر ظرفیت باید حداقل ۷ روز قبل در سیستم ثبت شود. برای پیگیری این فرایند هم میتوانیم نرخ پر شدن طرفیت هر درمانگر را اندازه بگیریم.
20- ارزیابی عملکرد کادر درمان
بدون معیارهای مشخص، ارزیابی عملکرد به قضاوت شخصی وابسته میشود و انگیزه کارکنان را کم میکند.
استانداردسازی یعنی برای هر نقش، حداکثر پنج شاخص واضح تعیین کنیم؛ برای درمانگر، مثلاً نرخ ماندگاری مراجع، کیفیت مستندسازی، رضایت مراجع، حضور بهموقع و مشارکت در سوپرویژن. سپس در دورههای مشخص، جلسه بازخورد برگزار شود. نکته مهم این است که نتیجه بالینی نباید بهتنهایی به عملکرد درمانگر نسبت داده شود چون موارد دیگری هم در این موضوع اثرگذارند.
استانداردسازی فرآیندهای اداری، اطلاعاتی و پشتیبانی
21- مدیریت پرونده، آرشیو و سطوح دسترسی
این مسئله که چه کسی به پرونده درمانجو دسترسی داشته باشد هم یکی دیگر از چالشهای اخلاقی کلینیک است. استانداردسازی این بخش یعنی تدوین یک ماتریس دسترسی بر اساس نقش افراد؛ مثلاً پذیرش به اطلاعات هویتی و مالی، درمانگر فقط به پرونده مراجعین خود و مدیر به دادههای تجمیعی دسترسی داشته باشد، نه محتوای جلسات. این سطح دسترسی باید در سیستم اعمال و فعالیتها نیز ثبت شود.
22- آمادهسازی اتاقها و تدارکات مصرفی
استانداردسازی این کارهای روزه با یک چکلیست انجام میشود؛ چک لیستی شامل ۵ تا ۷ مورد مشخص، با مسئول و زمان تعیینشده. برای اقلام مصرفی و فرمها هم باید نقطه سفارش مجدد مشخص شود تا ناگهانی با کمبود مواجه نشویم.
23- دریافت بازخورد و رسیدگی به شکایات
اگر برای شکایت مراجع مسیر مشخصی وجود نداشته باشد، هرکس به شیوه خودش با آن برخورد میکند و ممکن است بهجای حل مسئله، مشکلات بیشتری به وجود بیاید. برای استاندارد کردن این فرآیند، باید مشخص باشد شکایت کجا ثبت میشود، چه کسی آن را بررسی میکند و چه زمانی باید پاسخ داده شود. مثلاً: ثبت شکایت ...> پاسخ اولیه تا ۴۸ ساعت ..> بررسی موضوع ...> ثبت نتیجه و اقدام انجامشده.
استانداردسازی یا خودکارسازی؛ کدام را باید انجام دهیم؟
استانداردسازی و خودکارسازی دو مفهوم مجزا هستند. استانداردسازی یعنی مشخص کنیم یک فرآیند چگونه باید انجام شود، در حالیکه خودکارسازی یعنی اجرای بخشهایی از آن فرآیند را به سیستم بسپاریم.
ترتیب درست معمولا این است:
1) شناسایی فرآیند 2)حذف مراحل غیرضروری 3)استانداردسازی 4) تعیین شاخص 5)خودکارسازی بخشها 6) پایش نتیجه
اگر یک فرآیند ناکارآمد را بدون اصلاح، صرفاً خودکار کنیم، در واقع همان ناکارآمدی را سریعتر اجرا کردهایم.
دکترلینک چگونه فرآیندهای تکراری کلینیکهای روانشناسی را بهینه میکند؟
دکترلینک به عنوان یک سیستم جامع مدیریت روانشناسی میتواند بسیاری از فرآیندهای تکراری کلینیک را از حالت وابسته به حافظه و پیگیری دستی پرسنل خارج کرده و در یک سیستم یکپارچه قرار دهد، از مدیریت نوبت و اطلاعات مراجعین تا پرداختها، تستهای روانشناسی و گزارشهای مدیریتی.
برای مثال، به جای اینکه پذیرش به صورت پیوسته وضعیت نوبتها، لغوها، ظرفیتهای خالی و بازگشت مراجع را به صورت دستی بررسی کند، اطلاعات در یک ساختار واحد ثبت و قابل پیگیری میشوند. نتیجه این ساختار اطلاعاتی، تنها صرفهجوئی در زمان انجام فرآیندها نیست، بلکه ایجاد یک فرآیند قابل کنترل و اندازهگیری است.
یکی از تفاوتهای مهم دکترلینک با ابزارهای ساده نوبتدهی، امکان تبدیل فعالیتهای روزمره کلینیک به دادههای مدیریتی است.
برای مثال از دل سیستم میتوان به پاسخ این پرسشها دست یافت که کمک میکنند مدیریت کلینیک به جای حدس و گمان میتواند درباره عملکرد کلینیک تصمیم بگیرد.
- چند نوبت لغو شده است؟
- چه میزان از ظرفیت درمانگران پر شده است؟
- کدام درمانگر بیشترین ظرفیت خالی را دارد؟
- چند مراجع پس از اولین جلسه بازنگشتهاند؟
- نرخ تکمیل فرآیندهای کلینیک چقدر است؟
از کجا استانداردسازی فرآیندهای کلینیک روانشناسی را شروع کنیم؟
لازم نیست همه ۲۳ فرآیند را یکباره تغییر دهید. برای شروع، فرآیندهایی را انتخاب کنید که تکرار بالا، زمان مصرفی زیاد و خطای احتمالی بالا دارند.
برای بسیاری از کلینیکها، این موارد نقطه شروع مناسبی هستند:
- رزرو، لغو و جابهجایی نوبت
- یادآوری جلسات
- ثبت اطلاعات مراجع
- پرداخت و ثبت مالی
- تخصیص مراجع به درمانگر
- ثبت یادداشت جلسات
- پیگیری مراجعان
- مدیریت ظرفیت درمانگران
بعد از استانداردسازی، برای هر فرآیند یک شاخص تعیین کنید. چون اگر نتوانید نتیجه تغییر را اندازه بگیرید، نمیتوانید بفهمید فرآیند واقعاً بهتر شده یا فقط شکل آن تغییر کرده است.
استانداردسازی فرآیندها چگونه به بهبود کیفیت خدمات روانشناسی کمک میکند؟
هدف استانداردسازی این نیست که کار درمانگر را کاملاً قالببندی کند یا برای تمام موقعیتهای بالینی یک نسخه یکسان بسازد. اتفاقاً باید میان استانداردسازی فرآیندهای اجرایی و انعطافپذیری تصمیمهای بالینی تفاوت قائل شد.
کارهایی مانند یادآوری نوبت، ثبت اطلاعات، مدیریت پرداخت، مستندسازی، ارجاع و پیگیری را میتوان تا حد زیادی ساختاریافته کرد؛ اما تصمیمهای تخصصی درمانگر همچنان باید متناسب با وضعیت هر مراجع اتخاذ شوند.
به این ترتیب، استانداردسازی میتواند بخشهای اجرایی را منظمتر کند تا انرژی و زمان بیشتری برای بخش اصلی خدمات، یعنی کار تخصصی با مراجع، باقی بماند.
جمعبندی
استانداردسازی فرآیندهای کلینیک روانشناسی از یک سؤال ساده شروع میشود:
کدام کارها در کلینیک ما مرتب تکرار میشوند و چرا هنوز به افراد وابستهاند؟
بعد از شناسایی این فعالیتها، باید مراحل آنها را مشخص، موارد غیرضروری را حذف، مسئولیتها را تعیین و شاخص اندازهگیری تعریف کرد. در مرحله بعد نیز هر بخشی که قابلیت خودکارسازی دارد میتواند به سیستم سپرده شود.
این رویکرد کمک میکند کلینیک از مجموعهای از کارهای پراکنده و تکراری به یک سیستم منظم، قابلاندازهگیری و قابلکنترل تبدیل شود.
اگر در کلینیک شما بخش زیادی از زمان پذیرش و مدیریت صرف پیگیریهای تکراری میشود، دکترلینک میتواند نقطه شروعی برای یکپارچهسازی و خودکارسازی کارهای تکراری کلینیک باشد.

سوالات متداول
استانداردسازی فرآیندهای کلینیک روانشناسی چیست؟
یعنی برای فعالیتهای تکرارشونده کلینیک، روش انجام، مسئول، اطلاعات موردنیاز و شاخص ارزیابی مشخصی تعریف کنیم تا اجرای فرآیند به فرد خاصی وابسته نباشد.
کدام فرآیندهای کلینیک روانشناسی بیشتر به استانداردسازی نیاز دارند؟
فرآیندهای پرتکراری مانند پذیرش، رزرو و لغو نوبت، یادآوری جلسات، ثبت پرونده، پرداخت، ارجاع، مستندسازی و مدیریت ظرفیت درمانگران معمولاً گزینههای مناسبی برای استانداردسازی هستند.
آیا استانداردسازی به معنی یکسانکردن روش کار همه درمانگران است؟
خیر. استانداردسازی بیشتر برای فرآیندهای اجرایی و مدیریتی کاربرد دارد و نباید جایگزین قضاوت تخصصی درمانگر در تصمیمهای بالینی شود.
چگونه میتوان کارهای تکراری کلینیک را خودکار کرد؟
ابتدا باید فرآیند را استاندارد کرد و سپس بخشهایی مانند یادآوری نوبت، ثبت اطلاعات، گزارشگیری و برخی پیگیریها را که قابلیت اجرای سیستمی دارند، به نرمافزار مدیریت کلینیک سپرد.
استانداردسازی چه تأثیری بر کیفیت خدمات روانشناسی دارد؟
با کاهش خطا، ایجاد رویههای یکسان در بخشهای اجرایی، بهبود پیگیری و ایجاد امکان اندازهگیری عملکرد، میتواند به منظمتر شدن تجربه مراجع و بهبود کیفیت خدمات کمک کند.